Vücuttaki her kabarıklık akne değildir. Sırt ve göğüste görülen sivilceler, mantar kaynaklı kıl kökü iltihabı ve kollardaki pütürlü cilt birbirine benzer ama farklı tedavi edilir.
Sırt ve göğüs, yağ bezlerinin yüz kadar yoğun olduğu bölgelerdir; bu nedenle akne yalnızca yüzde görülmez. Ter, sürtünme, sıkı ve sentetik giysiler ile bazı ilaç ve takviyeler vücut aknesini artırabilir. Ancak bu bölgedeki her kabarıklık akne değildir: mantar kaynaklı kıl kökü iltihabı kaşıntılı, birbirine benzeyen küçük kabarıklıklarla seyreder ve akne tedavisine yanıt vermez; kolların arka yüzündeki pütürlü görünüm ise çoğunlukla keratozis pilaristir. Doğru tedavi, tablonun muayenede ayırt edilmesiyle başlar; iz ve lekeler için ayrıca plan yapılır.
Akne, yağ bezleri ve kıl köklerinden oluşan yapının hastalığıdır. Yüz dışında bu yapının yoğun olduğu bölgeler sırtın üst kısmı, omuzlar ve göğsün ön yüzüdür. Yüzünde hiç sivilce olmayan birinde bile vücut aknesi görülebilir; tersi de mümkündür.
Vücut aknesini artırabilen başlıca etkenler:
Sırt, göğüs ve kollarda görülen kabarıklıklar dışarıdan benzese de farklı nedenlerden kaynaklanır ve farklı tedavi edilir:
| Özellik | Vücut aknesi | Mantar kaynaklı folikülit | Keratozis pilaris |
|---|---|---|---|
| Görünüm | Siyah–beyaz nokta, kırmızı kabarıklık, iltihaplı sivilce ve kist; farklı boyutlarda | Birbirine çok benzeyen, aynı boyutta küçük kırmızı kabarıklıklar | Deri renginde ya da hafif kırmızı, zımpara gibi pütürlü küçük tümsekler |
| Yerleşim | Sırtın üst kısmı, omuzlar, göğüs | Sırt, göğüs, omuzlar | Kolların arka yüzü, uyluklar, bazen yanaklar |
| Kaşıntı | Genellikle belirgin değil | Sıklıkla kaşıntılı | Genellikle yok |
| Artış dönemi | Hormonal dönemler, terleme, sürtünme | Sıcak–nemli hava, yoğun terleme | Kış ayları ve kuru hava |
| Tedaviye yaklaşım | Akne tedavisi; gerekirse ağız yoluyla ilaç | Mantara yönelik tedavi; akne tedavisine yanıt vermez | Bariyer onarımı ve hafif soyucu nemlendiriciler |
Deride normalde bulunan bir mayanın kıl köklerinde çoğalmasıyla ortaya çıkar. Sıcak ve nemli havada, yoğun terleyenlerde ve antibiyotik kullanımı sonrasında daha sık görülür. Aylardır akne tedavisi uygulandığı hâlde düzelmeyen, kaşıntılı ve tek tip kabarıklıklar bu tabloyu düşündürür. Tanı muayenede konur; tedavisi akneden farklı olduğu için ayrımın yapılması önemlidir.
Kıl köklerinin ağzında keratin birikmesiyle oluşan, zararsız ve bulaşıcı olmayan bir durumdur. Sıklıkla ailesel yatkınlıkla görülür ve kuru ciltte belirginleşir. Tamamen ortadan kaldırmak her zaman mümkün değildir; ancak düzenli nemlendirme, bariyeri destekleyen ürünler ve hekimin önereceği hafif soyucu içeriklerle görünüm belirgin biçimde yumuşatılabilir. Sert keseyle ovmak durumu kötüleştirir.
Sırttaki sivilceyi kendi kendine tedavi etmeye çalışmadan önce tablonun gerçekten akne olup olmadığını öğrenmek gerekir. Mantar kaynaklı folikülite akne kremleri, akneye mantar kremleri uygulandığında aylar kaybedilir.
Tedavi, aknenin şiddetine göre planlanır. Hafif tablolarda vücut için uygun yıkama ürünleri ve sürme tedaviler yeterli olabilir. Yaygın, iltihaplı ya da kistik tablolarda ve iz bırakma eğilimi olan kişilerde ağız yoluyla alınan tedaviler gündeme gelir. Bu ilaçların seçimi ve süresi kişiye özeldir; muayene ve gerekli tahliller sonrasında hekim tarafından belirlenir.
Sırtta sivilcelerin ardından en çok şikâyet edilen durum, geride kalan koyu lekeler ve çukur izlerdir. Leke ile iz farklı tedavi edilir; bu ayrımı akne izleri yazısında ayrıntılı anlattık.
Sırt ve göğüsteki sivilceler yüz aknesiyle aynı hastalığın parçası olabileceği gibi, mantar kaynaklı folikülit ya da keratozis pilaris gibi farklı tablolar da olabilir. Tedavinin boşa gitmemesi için önce doğru tanı konmalı, iz ve lekeler ise akne kontrol altına alındıktan sonra ayrı bir planla ele alınmalıdır.
Sırt ve göğüs, yağ bezlerinin yoğun olduğu bölgelerdir. Terli kalmak, sıkı ve sentetik giysiler, sürtünme, yağlı vücut ürünleri, hormonal dalgalanmalar ve bazı ilaç ya da takviyeler vücut aknesini artırabilir.
Hayır. Mantar kaynaklı kıl kökü iltihabı birbirine benzeyen, kaşıntılı küçük kabarıklıklarla seyreder ve akne tedavisine yanıt vermez. Kolların arka yüzündeki pütürlü görünüm ise çoğunlukla keratozis pilaristir. Ayrım muayenede yapılır.
Keratozis pilaris zararsız ve bulaşıcı olmayan bir durumdur. Her zaman tamamen ortadan kalkmayabilir; ancak düzenli nemlendirme ve hekimin önereceği hafif soyucu ürünlerle görünümü belirgin biçimde yumuşatılabilir. Sert keseyle ovmak durumu kötüleştirir.
Evet. Altın iğneli radyofrekans sırt bölgesine de uygulanabilir ve çukur izlerin belirginliğini azaltır; BBL ise sivilce izleri ve ton eşitsizliklerinde kullanılır. İz tedavisine genellikle akne kontrol altına alındıktan sonra başlanır.
Uzun süre terli kalmak, sıkı ve sentetik spor giysileri ile ekipman sürtünmesi kıl köklerini tahriş eder. Antrenman sonrası kısa sürede duş almak ve hava alan giysiler tercih etmek önerilir. Performans amaçlı kullanılan anabolik steroidler de akneyi belirgin biçimde artırabilir.
Şiddete bağlıdır. Hafif tablolarda uygun yıkama ürünleri ve sürme tedaviler yeterli olabilir. Yaygın, iltihaplı ya da iz bırakan tablolarda ağız yoluyla alınan tedaviler gündeme gelir; seçimi ve süresi muayene sonrası hekim tarafından belirlenir.
